آیا دیوار برگزیت در حال ترک برداشتن است؟

به گزارش ایران اکونومیست، امانوئل مکرون و همسرش بریژیت امروز (سه‌شنبه) وارد لندن خواهند و از سوی ویلیام ولیعهد انگلیس و همسرش کاترین در فرودگاه نظامی نورثولت مورد استقبال قرار خواهند گرفت. این زوج فرانسوی سپس راهی قلعه ویندزور شدند تا با پادشاه انگلیس، چارلز سوم دیدار و در مراسم تشریفات رسمی شامل سان نظامی، شلیک توپ و ضیافت ناهار سلطنتی شرکت کنند.

در ادامه این سفر، قرار است مکرون در پارلمان انگلیس سخنرانی و در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه، با کی‌یر استارمر نخست‌وزیر انگلیس درباره طیفی از موضوعات کلیدی از جمله مهاجرت، همکاری‌های دفاعی، بحران اوکراین و پروژه‌های مشترک اقتصادی گفت‌وگو کند.

این سفر نخستین سفر رسمی یک رئیس‌جمهوری فرانسه به انگلیس از سال ۲۰۰۸ تاکنون است و مهم‌تر از آن، نخستین دیدار دولتی یک رهبر عضو اتحادیه اروپا از انگلیس پس از خروج این کشور از اتحادیه در سال ۲۰۲۰ به‌شمار می‌رود.

دفتر نخست‌وزیری انگلیس این دیدار را «تاریخی» خوانده و تأکید کرده است که هدف آن، «پیشبرد همکاری در زمینه مهاجرت، تقویت امنیت و دفاع و توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری» میان دو کشور است. مکرون نیز با اشاره به ارزش‌های مشترک دو کشور، تأکید کرده است که پاریس و لندن با تهدیدهای مشابهی روبه‌رو هستند و باید پاسخ مشترک و قوی‌تری ارائه دهند.

به‌گفته تحلیلگران، سفر مکرون نشانه‌ای مهم از چرخش دولت استارمر به‌سوی بازتعامل با اروپا بشمار می‌رود. سباستین مایار، عضو اندیشکده ژاک دلور در پاریس، می‌گوید این دیدار «پایان نمادین سال‌های سرد و پرتنش برگزیت» است؛ دوره‌ای که با لفاظی‌های ضداروپایی دولت‌های محافظه‌کار و درگیری‌های دیپلماتیک بر سر صید ماهی، قراردادهای نظامی و عبور مهاجران از کانال مانش همراه بود.

از نگاه فرانسه، دعوت از مکرون پیش از هر رهبر دیگر، حتی پیش از ترامپ که در صف سفر رسمی است، نشانه‌ای از «روابط ویژه» پاریس و لندن است. روابطی که پس از سال‌ها تنش، اکنون در حال بازسازی است و می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تر باشد. دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه نیز با انتشار بیانیه‌ای، از «منافع مشترک حیاتی دو کشور در سطح بین‌المللی» سخن گفته است.

در کنار نمادگرایی سفر، دستورکار مذاکرات نیز بسیار سنگین و راهبردی است. یکی از مهم‌ترین موضوعات، بحران مهاجرت غیرقانونی از سواحل شمالی فرانسه به سواحل جنوبی انگلیس است. بر اساس آمار رسمی، در شش‌ماهه نخست سال جاری نزدیک به ۲۰ هزار مهاجر با قایق‌های کوچک وارد انگلیس شده‌اند؛ آماری که رکوردشکنی محسوب می‌شود و فشار سیاسی سنگینی بر دولت استارمر وارد کرده است.

لندن در تلاش است با جلب همکاری بیشتر پلیس فرانسه، روند عبور این قایق‌ها را متوقف کند. حتی برخی منابع از احتمال توافق برای تبادل پناهجویان خبر داده‌اند؛ به‌گونه‌ای که انگلیس در ازای پذیرش یک پناهجوی قانونی، یک مهاجر غیرقانونی را به فرانسه بازگرداند. اما پاریس تاکنون با چنین سازوکاری مخالفت کرده و آن را منوط به توافق با کل اتحادیه اروپا دانسته است.

در حوزه دفاعی نیز دو کشور در حال مذاکره برای شکل‌دهی به یک نیروی مشترک نظامی جهت حمایت از آتش‌بس احتمالی در اوکراین هستند. قرار است مکرون و استارمر در نشستی مجازی با حضور زلنسکی، صدراعظم آلمان و نخست‌وزیر ایتالیا درباره این طرح گفت‌وگو کنند. همچنین توسعه همکاری‌های اتمی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی چون نیروگاه سایزول سی از دیگر محورهای گفت‌وگوها عنوان شده است.

از سوی دیگر، موضوع واگذاری احتمالی «فرشینه بایو» (Bayeux Tapestry) از سوی فرانسه به انگلیس نیز بار دیگر در صدر توجه‌ها قرار گرفته است؛ اثری تاریخی که داستان فتح انگلستان در سال ۱۰۶۶ توسط نورمن‌ها را روایت می‌کند. به‌رغم وعده اولیه مکرون در سال ۲۰۱۸، این اقدام هنوز عملی نشده اما مقامات هر دو کشور تأیید کرده‌اند که گفت‌وگوها درباره این موضوع ادامه دارد.

در مجموع، سفر مکرون به انگلیس چیزی فراتر از یک دیدار تشریفاتی است. هم‌زمانی آن با نخستین سال زمامداری دولت استارمر، شدت‌یافتن بحران‌های بین‌المللی و نیاز روزافزون به هماهنگی دفاعی، این سفر را به نمادی از یک تغییر راهبردی تبدیل کرده است.

اگرچه برگزیت همچنان به‌عنوان یک واقعیت حقوقی پابرجاست، اما نشانه‌هایی چون این سفر نشان می‌دهد که لندن، دست‌کم در سطح روابط دوجانبه، در حال بازگشت تدریجی به مدار اروپا و ترمیم پیوندهای فراآتلانتیکی خود است.