پرده‌برداری از سوء مدیریت در بزرگ‌ترین فرودگاه مسافری اروپا

به‌گزارش ایران اکونومیست، یافته‌های سازمان دولتی ناظر بر شبکه انرژی انگلیس (NESO)، نشان می‌دهد که حادثه‌ یکم فروردین ۱۴۰۴ در ایستگاه برق منطقه «نورث هاید» که به قطع برق فرودگاه هیترو انجامید، ناشی از نقص فنی قابل پیشگیری در یکی از ترانسفورماتورها بوده که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۸ شناسایی شد اما اقدامی برای رفع آن صورت نگرفت.

این گزارش، که پس از بررسی ۹۰۰ سند و رایزنی فنی با شبکه برق انگلیس و آتش‌نشانی لندن تهیه شده، علت اصلی آتش‌سوزی را نفوذ رطوبت به عایق‌های فشار قوی اعلام کرده که منجر به «خرابی فاجعه‌بار» در تجهیزات و قطع کامل برق شده است.

بر اساس گزارش سازمان دولتی ناظر بر شبکه برق و انرژی انگلیس، در سال ۲۰۱۸ میزان رطوبت غیرطبیعی در نمونه روغن یکی از تجهیزات برقی شناسایی شده بود اما رسیدگی مناسب به آن صورت نگرفت. در سال‌های بعد نیز چندین گزارش فنی لزوم به‌روزرسانی سامانه اطفای حریق را یادآور شده بودند. با این حال، حتی پس از ارزیابی انجام‌شده در سال گذشته که احتمال آتش‌سوزی در یکی از ترانس‌های اصلی به‌وضوح مطرح شده بود، رسیدگی به این خطر بار دیگر به تعویق افتاد.

طبق این گزارش سیستم اطفای حریق ایستگاه در زمان وقوع حادثه عملاً غیرفعال بوده و به همین دلیل آتش‌سوزی کنترل‌نشده گسترش یافته و کل سیستم برق‌رسانی به فرودگاه را فلج کرده است.

اختلال در عملیات فرودگاه و آشفتگی مدیریتی

فرودگاه هیترو به‌عنوان بزرگ‌ترین فرودگاه اروپا و یکی از پرترافیک‌ترین فرودگاه‌های جهان، در پی این حادثه برای حدود ۱۶ ساعت کاملاً تعطیل شد و تنها پس از گذشت ۲۴ ساعت به وضعیت عملیاتی بازگشت. در این مدت، بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ پرواز لغو و حدود ۲۷۰ هزار مسافر سرگردان شدند.

طبق این گزارش، ساختار شبکه برق داخلی فرودگاه به‌گونه‌ای است که قطع تنها یکی از سه منبع اصلی، می‌تواند باعث از کار افتادن بخش‌های حیاتی شود. همچنین برآورد کارشناسان نشان می‌دهد راه‌اندازی دوباره این شبکه در شرایط اضطراری، بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت طول می‌کشد؛ مسئله‌ای که حتی شرکت‌های انرژی نیز از آن اطلاع نداشتند و نشان‌دهنده ضعف هماهنگی میان بخش‌های مختلف زیرساختی است.

این حادثه همچنین از یک مدیریت بحران ناکارآمد پرده برداشت. توماس وولدبای، مدیرعامل فرودگاه، در ساعات اولیه بحران به‌دلیل فعال بودن حالت «مزاحم نشوید» روی گوشی همراه خود، از تماس‌های اضطراری بی‌اطلاع ماند و در جریان بحران قرار نگرفت. به این ترتیب تصمیم‌گیری‌های اصلی، از جمله تعطیلی فرودگاه، در غیاب او و توسط معاون اجرایی انجام شد. رسانه‌ها این اتفاق را «نماد ضعف فرماندهی در بحران» توصیف کردند.

یکی دیگر از نکات مهم این گزارش، نبود اطلاع‌رسانی کافی به شرکت‌های انرژی درباره مراکز حساس و حیاتی کشور است. به‌گفته سازمان دولتی ناظر بر شبکه برق و انرژی انگلیس (NESO)، در حال حاضر هیچ سازوکار رسمی وجود ندارد که اپراتورهای برق را موظف کند برای مشتریانی مانند فرودگاه‌ها، بیمارستان‌ها یا دیگر زیرساخت‌های حیاتی، تمهیدات ویژه‌ای برای حفظ خدمات در زمان بحران در نظر بگیرند.

این خلأ قانونی باعث شده تا شرکت‌ها از اولویت‌بندی مناسب در پشتیبانی از زیرساخت‌هایی چون فرودگاه‌ها، بیمارستان‌ها یا مراکز نظامی ناتوان باشند؛ وضعیتی که تحلیل‌گران آن را «زنگ هشدار برای امنیت ملی زیرساخت‌ها» توصیف کرده‌اند.

در مجموع، حادثه فروردین‌ماه بار دیگر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی انگلیس را آشکار کرد. شناسایی یک نقص فنی در سال ۲۰۱۸ و نادیده‌گرفتن هشدارها، در کنار ضعف‌های مدیریتی و نبود سامانه پاسخ اضطراری، به یکی از بزرگ‌ترین اختلال‌های حمل‌ونقلی اروپا در سال‌های اخیر منجر شد. فرودگاه هیترو اگرچه فعالیت خود را ازسر گرفته، اما اعتماد عمومی به سازوکارهای مدیریتی و زیرساختی آن همچنان به‌شدت زیر سؤال رفته است.