جنگ روانی نبرد برای تغییر باورها

در تعریف جنگ پیچیده روانی می توان به این موضوع اشاره کرد که گروه های هدف به هیچ وجه در باورشان نمی گنجد که در مسیر اهداف دشمن حرکت می کنند باز تعریف جنگ روانی می تواند به چند سطر خلاصه شود: جنگ روانی جنگی است که گروه های هدف در جهت کمک به دشمن اقدامات مختلف تبلیغاتی، اقتصادی و نظامی و سیاسی و فرهنگی را با هزینه شخصی انجام می دهند اما از اینکه در راستای اهداف دشمن اقدام کرده اند خبر ندارند.

به چند تعریف از جنگ روانی اشاره می کنم:

صلاح نصر نویسنده مصری جنگ روانی را این چنین بازگو می کند:

جنگ روانی همان جنگ کلمه و عقیده است خواه به صورت مخفی آشکار، شفاهی و یا کتبی باشد، اساساً سلاحی است که به انسان و عقل او توجه دارد و هرگاه امکان برقراری ارتباط عاطفی، مخاطب را داشته باشد می تواند به اعماق او نفوذ کند.

یکی از تعاریف مورد قبول نیروهای مسلح آمریکا در مورد جنگ روانی بدین شرح است: جنگ روانی یعنی استفاده از هر نوع وسیله ای به منظور تأثیرگذاری بر روحیه و رفتار یک گروه با هدف نظامی مشخص.

تعریف دیگری که از طرف آمریکا ارائه شده جنگ روانی را این چنین توضیح می دهد: جنگ روانی عبارت است از بهره گیری از تبلیغات بر ضد دشمن به همراه استفاده از عملیات نظامی یا اقدامات دیگر که جهت تکمیل این تبلیغات ضروری است. یا در کتاب جنگ روانی و تبلیغات نویسنده جنگ روانی را بدین شکل تعریف می کند:

جنگ روانی عبارت است از یک جریان ارتباطی که در آن دو طرف انسان شرکت داشته و یک طرف یا هر دو طرف سعی دارند تا با تأثیرگذاری بر افکار عواطف و تمایلات طرف دیگر او را وادار به انجام رفتاری مطابق خواست خود (که هدف نهایی اوست) بنماید. پس مشخص است که جنگ روانی یک نبرد اندیشه تفکر و تعقل است که بسیار پیچیده و غیرقابل باور می نماید جنگ روانی بازی با کلمات و قانع کردن طرف مقابل برای قبولی موضوعی که گوینده سعی در القای آن دارد می تواند باشد به نحوی که شنونده در جهت خواست گوینده اقدام مقتضی را انجام دهد و از اینکار احساس خوشایندی  داشته باشد و به هیچ وجه احساس به کرسی نشستن حرف طرف مقابل را نداشته باشد.

عملیات روانی باید به نواحی اجرا شود که گروه های هدف احساس پیروزی کرده و در راه حفظ آن پیروزی دفاع و برای نهادینه کردن آن تلاش کنند.

برای مثال ذکر چند مورد ضروری است:

زمانی که کورش به بابل لشکرکشی کرد با اینکه اهداف کلی نبرد تصرف شهر بابل به هر قیمت بود اما با استفاده صحیح از جنگ روانی بدون خونریزی و توسط ساکنین بابل کلید شهر به صورت داوطلبانه تقدیم شد و مردم شهر با طیب خاطر به لشکر فاتح خوشامد گفتند.

در جریان شهریور 1320 وقتی نیروهای اشغالگر قبل از بمباران ایران بر روی شهرها اطلاعیه دفاع از مردم را پخش می کردند قصدشان این بود که در نظر مردم خود را خیرخواه معرفی کرده و از شدت درگیری مستقیم با مردم در آینده اجتناب کنند.

همه این موارد برای حفظ امنیت است. در سالهای اخیر و با توجه به همه گیر شدن ابزار ارتباطی مانند موبایل و گسترش شبکه های اجتماعی که عمدتاً شبکه های غیربومی هستند اهمیت مقابله با جنگ روانی دشمن صدچندان شده این شبکه ها که در ظاهر برای ارتباط ساده و رایگان ایجاد شده دارای اهداف خاصی هستند و عمده هدف این شبکه های اجتماعی تحت تأثیر قرار دادن تفکر و باور جامعه می تواند باشد. در برخی از این شبکه های اجتماعی یکی از سازمانهای دولتی توسط شرکت تعاونی مسکن خود اقدام به نشر عنوان خلیج به جای نام خلیج فارس کرده که حساسیت بر روی این موضوع ابعادی ملی میهنی و امنیتی را به دنبال دارد و به نحوی می تواند اشاره ای داشته باشد به گرفتار شدن این سازمانها در تله عملیات روانی دشمن که با مراجعه مکرر به این سازمان مشخص شد حیله دشمن متأسفانه کارگر بوده و در این سازمان عنوان خلیج را نه به عنوان توهین به یک ملت بلکه در جهت سهولت گفتار به کرات مورد استفاده قرار می گیرد. در حقوق بین الملل کلمات دارای بار حقوقی هستند و همانطور که معاون رئیس جمهوری در روز ملی خلیج فارس به این موضوع اشاره کرد که استفاده از عنوانی غیر از خلیج فارس می تواند تبعات حقوقی به دنبال داشته باشد در سازمان مورد اشاره و در تعاونی مسکن یکی از مراکز درمانی این سازمان برخی چکها با عنوان خلیج صادر شده و در توجیه این عمل سهولت در گفتار را عامل چنین بی مبالاتی می دانند. ذکر این مثال برای آگاهی از این موضوع بسیار حائز اهمیت هست که دشمن بی دلیل چنین سازمانی را هدف قرار نداده با توجه به اقدامات گذشته مدیران این سازمان در جهت کوتاهی تشکیل پایگاه بسیج مردمی در این مرکز درمانی که به واسطه عدم تشکیل پایگاه بسیج در بزرگترین مرکز درمانی خاورمیانه یکی از پرسنل این بیمارستان انصراف کتبی خود را با عنوان عدم تشکیل بسیج مردمی در این بیمارستان خدمت مدیریت وقت اعلام کرد و مدیریت با نهایت آرامش با استعفای این شخص موافقت کرد نشاندهنده این موضوع است که دشمن این اقدامات را رصد کرده. این اقدامات شاید در نظر مدیران این سازمان کوچک و بی اهمیت تلقی شود اما دشمن همیشه از نقاط کور برای ضربه زدن استفاده می کند این عمل در این سازمان می تواند چند پیام داشته باشد.

1. این سازمان دارای بیشترین بیمه شده است و بازگو کردن عنوان خلیج توسط زیرمجموعه این سازمان می تواند به نوعی باعث تبلیغ این عنوان جعل در  جامعه شد.

2. موافقت با استعفای یکی از پرسنل به بهانه و پیگیری برای تشکیل بسیج می تواند این ایده را تقویت کند که این مرکز مخالف حفظ ارزشهای ایرانی و اسلامی است.

3. صدور چک توسط تعاونی مسکن با عنوان خلیج می تواند به نحوی باعث گسترش و تبلیغ عنوان خلیج در بین مردم و بازار سرمایه باشد.

شاید این چنین نگاهی بسیار بدبینانه باشد اما جهت حفظ چتر امنیتی و جلوگیری از اجرای عملیات روانی چنین دیدگاهی کاملاً عقلانی است.

ذکر این مثال برای آگاهی از حیله دشمنان ضروری بود. حال نگاهی می اندازیم به 50 سال بعد به فرض محال به فرض محال و به عقیده برخی از مدیران سازمانها عنوان خلیج برای سهلوت گفتار همه گیر شود. اتفاقی که در 50 سال بعد خواهد افتاد این خواهد بود در مکاتبات به جای خلیج فارس خلیج خواهد آمد. این عنوان در مرور زمان نهادینه خواهد شد و طی چند قرن به خلیج عربی تغییر خواهد یافت و به محض تغییر این عنوان شاهد سهم خواهی کشورهای خلیج فارس خواهیم بود و این عنوان را متعلق به خود خواهند دانست. البته این در شرایطی هست که این عنوان خلیج بماند که واضح و آشکار است دستگاه امنیتی و سربازان گمنام امام زمان (عج) اجازه این گونه اقدامات را نخواهند داد و حیله دشمن را دفع می کنند. می بینید استفاده از یک عنوان چه تبلیغاتی به دنبال خواهد داشت برای شکافتن اهداف دشمن مثال زیادی می توان زد یکی دیگر از اقداماتی که اخیراً مطرح شده طرح انتقال آب خزر به مرکز ایران است که به عقیده نگارنده این طرح به ضرر امنیت ملی بوده و در درازمدت خطرات زیادی بدنبال خواهد داشت. 

از قرنها پیش مرز کشورها با نشانه های طبیعی که امکان ساخت آن بدست بشر نبوده مشخص می شد. کوه ها، دریاها، رودها، جنگلها، دریاچه ها همه این ها نشان های طبیعی هستند که می توان از آن به جهت اینکه غیرقابل جابجایی هستند برای تعیین مرز استفاده کرد.

در غرب کشور می توان به قرارداد 1975 الجزایر اشاره کرد که در جریان دفاع مقدس عراق سعی در خدشه وارد کردن به این قرارداد داشت.

سرزمینی که امروز عراق نامیده می شود از 539 سال قبل از میلاد که کوروش بابل را فتح کرد تا فتح تیسفون در شانزدهمین سال هجرت (638) در تمام دوران فرمانروایی هخامنشیان اشکانیان و ساسانیان به مدت 11 سده جز ایران محسوب می شد.

بعد از چندین پروتکل و قرارداد آخرین پروتکل در استانبول به امضاءئ دو کشور ایران و عثمانی رسید که شط العرب به دولت عثمانی واگذار گردید این پروتکل مبنای حل اختلافات مرزی ایران با کشور نوظهور عراق گردید.

در پی قرارداد 1975 الجزایر ایران و عراق مرزهای زمینی براساس پروتکل 1913 استانبول و صورتجلسه های تحدید مرزی 1914 مشخص و در بند 2 تعیین مرزهای رودخانه ای براساس خط تا لوگ (خط تالوگ در دانش جغرافیا خطی است فرضی که از بهم پیوستن ژرف ترین نقاط بستر یک رودخانه یا دره به دست می آید) پیش بینی شده این اسناد به شماره های 14903 و 14907 به عنوان سندهای بین المللی در دبیرخانه سازمان ملل به ثبت رسیده.

هدف از بازگو کردن این مقدمه این بود که مشخص شود رودخانه می تواند به مثابه مرز آبی عمل کند برای اجرای طرح انتقال آب خرز به مرکز ایران نیاز به احداث یک رودخانه که قابلیت کشتی رانی داشته باشد در ظاهر عملی عقلانی است اما اگر از دید امنیت ملی به این موضوع نگاه کنیم با کمی تفکر به این نتیجه می رسیم که پس از احداث این رودخانه ایران به دو قسمت تقسیم می شود وصرف نظر از جدایی شرق و غرب ایران که به واسطه این رودخانه از هم فاصله خواهند گرفت وجود همین رودخانه می تواند به نوعی خط تالوگ تلقی شده و دست آویز دشمنان ایران اسلامی قرار گیرد. پس باید آندسته از مدیران را که حرف از انتقال آب خزر به مرکز ایران می کنند مورد آموزش اطلاعاتی و امنیتی قرارداد تا خدای ناکرده در دام جنگ روانی دشمن گرفتار نشوند و هر ایده و نظری که دارند با بررسی امنیتی و اطلاعاتی بازگوکننده برای مقابله با جنگ روانی دشمن آموزش مداوم مدیران سازمانها و بررسی لایه به لایه اقدامات انجام شده می تواند به مقدار بسیار زیادی از عملیات روانی دشمن را خنثی نمود البته مدیران، همگی از این آگاهی برخوردارند و به هیچ وجه عملیات روانی دشمن بر روی نیت قلبی آنها که همانا خدمت به این ملت بزرگ است اثر نمی گذارد. 

امنیت هر شخص در گرو امنیت جامعه هست.

Sajjadt8@yahoo.com