بحران جمعیتی در انتظار مردم ایران

در آستانه جلسات مهم مجمع عمومی سازمان ملل و اخبار مهم مربوط به دیدارها و گفتگوهای مهم مقامات ایرانی در نیویورک و ژنو، افزایش بی سر و صدای نرخ سود بانکی و نتیجه مهم یک تحقیق جمعیتی نیز مسائلی مهم هستند که در روزنامه‌های امروز مورد توجه قرار گرفته‌اند.

بحران جمعیتی در انتظار مردم ایران

روزنامه اعتماد نتیجه تحقیقی را مورد توجه قرار داده است که بر اساس آن، نيمي از زوج هاي تهراني تنها يك فرزند مي خواهند. اعتماد در این باره نوشته است: بيش از 45 درصد زوج هاي تهراني قصد تك فرزندي دارند. بر اساس نتايج تحقيقي كه از سوي مركز مطالعات و پژوهش هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه درباره تك فرزندي در استان تهران صورت گرفته است حدود 39 درصد از زنان و مردان در شرف ازدواج، فقط يك فرزند را ايده آل دانسته يا ترجيح مي دهند ولي درصد بيشتري، يعني 8/45 درصد قصد تك فرزندي دارند. تك فرزندي پديده يي است كه در سال هاي اخير به ويژه در ميان خانواده هاي شهري رايج شده است، اين پديده كه منجر به كاهش نرخ رشد جمعيت شده است، بارها هشدار جمعيت شناسان را در پي داشته است. مسوولان و سياستگذاران در اين زمينه هم در راستاي نگراني ها و پيامدهايي كه درباره تك فرزندي و نرخ رشد پايين جمعيت عنوان مي شد، در سال هاي اخير دست به كار تنظيم مشوق هاي افزايش جمعيت شدند: از افزايش مرخصي زايمان گرفته تا مشوق هاي اقتصادي. با اين وجود اين مشوق ها و حتي اجراي ناقص آن نتوانست تاثير چنداني در آمارها و نمودارهاي جمعيتي داشته باشد. خانواده ها خصوصا زوج هاي شهري زندگي بدون فرزند يا نهايتا داشتن تنها يك فرزند را ترجيح مي دادند. اين در حالي است كه از سال 1385 به بعد، بيشتر استان ها از جمله تهران، باروري به ا صطلاح كمتر از سطح جانشيني را تجربه كردند. ميزان باروري كمتر از 2 نشانگر اين است كه حداقل تعدادي از زوج ها به داشتن تنها يك فرزند بسنده مي‌كنند. در پژوهشي كه در اين زمينه از سوي موسسه مطالعات و مديريت جامع تخصصي جمعيت كشور با جامعه آماري بيش از 1700 نفر در مجموع در سال 91 توسط دكتر فريده خلج آبادي فراهاني صورت گرفته، ابتدا با زوج هاي جوان بدون فرزند و داراي يك فرزند درباره نگرش شان نسبت به فرزندآوري مصاحبه شده است. سپس دو گروه از زنان و مردان، مورد بررسي قرار گرفتند. گروه اول زنان و مردان در شرف ازدواج مراجعه كننده به مراكز مشاوره قبل از ازدواج دانشگاهي در شهر تهران و گروه دوم زنان و مردان همسردار داراي يك فرزند زير پنج سال كه جهت واكسيناسيون كودك خود به مراكز واكسيناسيون دولتي در شهر تهران مراجعه كرده بودند. براساس يافته هاي اين تحقيق سن، نگراني هاي اجتماعي فرزند پروري، فردگرايي، ترس از مشكلات

تك فرزندي، آرمان گرايي و نگرش هاي جنسيتي تساوي‌طلبانه از جمله عواملي هستند كه در قصد افراد در شرف ازدواج براي داشتن تنها يك فرزند تاثيرگذار بوده است. در افراد داراي يك فرزند نيز مواردي همچون جنس، ميزان تحصيلات، نگراني هاي مربوط به تك فرزندي، فردگرايي، درك از هنجار اجتماعي تعداد فرزندان و پايبندي به مذهب از عوامل قصد تك فرزندي بوده است. نتايج اين طرح پژوهشي همچنين نشان مي دهد، اقليت قابل توجهي از زوج هاي در شرف ازدواج در تهران و همچنين نسل هاي ازدواج كه حدود سه سال از عمر زندگي مشترك شان گذشته است، تصميم دارند تك فرزند داشته باشند.