گرانی ارز دانشجویان را به كشور بازگرداند

درحالی كه به نظر می رسد بازار داخلی، رفته رفته دلار 3500 تومانی و یورو با نرخ 4600 تومان را پذیرفته است، اما دانشجویان و نظام آموزش عالی نتوانسته اند با این رقم ها كنار بیایند.

جدای از بازگشت اجباری دانشجویان ایرانی، آن گروه از شهروندان ایرانی هم كه تاكنون دوام آورده اند و به تحصیل خود در خارج از كشور ادامه می دهند، حالا مجبورند با تقبل هزینه هایی چند برابر سال قبل، زندگی كنند و به نظر می رسد امسال نیز سیل بازگشت دانشجویان ایرانی مقیم خارج، نه تنها كم نشود، بلكه تا ماه های دیگر نیز ادامه داشته باشد.

روزهای شلوغ «شورای انتقال»

داستان بازگشت دانشجویان ایرانی به داخل كشور، موضوع چند سال اخیر نیست، بلكه حتی اوایل دهه 80 كه رقابت در كنكور كارشناسی به اوج خود رسیده بود، برخی كنكوری های نسبتا متمكن با چند ترم تحصیل در دانشگاه های خارج از كشور، متقاضی تحصیل در دانشگاه های داخل می شدند و به این ترتیب، براحتی از سد كنكور می گذشتند اما حالا در دهه 90 كه نظام آموزش عالی ایران با 500 هزار ظرفیت خالی در مقطع كاردانی و كارشناسی روبه رو شده، عمده دلیل بازگشت دانشجویان ایرانی به داخل كشور، دغدغه مالی است.

محمدحسن یوسفی، مدیركل امور دانشجویان داخل وزارت علوم در گفت وگو با جام جم با اشاره به آخرین وضع دانشجویان برگشتی به كشور می گوید: با تشدید بحران ارزی در نیمه دوم سال 91، شاهد سیل بازگشت دانشجویان مقیم خارج به كشور بودیم؛ طوری كه براساس آخرین آمارهایی كه جمع آوری كرده ایم، در نیمه اول سال 91، بالغ بر 255 دانشجو در شورای انتقال، متقاضی بازگشت به كشور بودند ولی در نیمه دوم این رقم به 605 نفر رسید.

«شورای انتقال» كه یوسفی به آن اشاره می كند، یك شورای آموزش عالی زیرمجموعه وزارت علوم است كه به روند جایابی دانشجویان ایرانی مقیم خارج كمك می كند. یعنی اگر دانشجوی ایرانی كه در خارج از كشور تحصیل می كند، متقاضی تحصیل در داخل كشور باشد، می تواند با دانشگاه مورد نظرش در ایران مكاتبه كند و در صورتی كه نتواند با دانشگاه به توافق برسد و دانشگاه او را نپذیرید، در این صورت شورای انتقال، وظیفه دارد دانشگاهی دیگر برای تحصیل آن دانشجو انتخاب كند.

یوسفی تاكید می كند: این آمارهایی كه به آن اشاره كردیم، فقط مربوط به دانشجویانی است كه نتوانسته اند با هیچ دانشگاهی در داخل كشور به توافق برسند، ولی اگر آن دسته از دانشجویانی را كه خودشان با دانشگاه ها به توافق رسیده اند حساب كنیم، در این صورت آمار دانشجویان برگشتی به كشور تا چند برابر آمار فعلی خواهد بود.

وی با بیان این كه روند بازگشت دانشجویان به كشور امسال نیز ادامه خواهد داشت، یادآور می شود: با این كه بازار ارزی كشور به ثبات رسیده، اما باز هم تعداد مراجعات برای بازگشت به كشور زیاد است و هم اكنون تقاضاهای دانشجویان ایرانی مقیم خارج برای تحصیل در دانشگاه های داخل كشور در حال افزایش است.

با توجه به این كه هرساله آمار دانشجویان برگشتی كه با دانشگاه های داخلی به توافق می رسند، تقریبا سه برابر آمار دانشجویانی است كه از طریق شورای انتقال، به دانشگاه های مختلف منتقل می شوند، با این احتساب می توان گفت حداقل در سال 91، بیش از 3000 دانشجوی مقیم خارج برای ادامه تحصیل به كشور بازگشته اند.

كاهش مهاجرت های تحصیلی

وقتی دانشجویان ایرانی به دلیل مشكلات ارزی به كشور بازمی گردند، بدیهی است كه از تعداد تقاضاهای جدید برای تحصیل در خارج از كشور هم كم می شود.

حسن مسلمی نائینی، مدیركل امور بورس و دانشجویان خارج از كشور وزارت علوم در گفت وگو با جام جم تاكید می كند: طی چند ماه اخیر، حدود 5000 معافیت تحصیلی برای اجازه تحصیل در خارج از كشور از وزارت علوم گرفته شده است كه این آمارها متعلق به پسران مشمول خدمات سربازی است؛ همچنین حدود دو تا سه برابر این آمارها نیز برای ادامه تحصیل از كشور خارج شده اند كه این گروه نیز شامل پسران غیرسرباز و دختران دانشجو می شود.

اما یكی دیگر از مقام های مسئول در وزارت علوم كه نمی خواهد نامش پرده شود، به جام جم می گوید: سال 90 حدود 31 هزار نفر برای ادامه تحصیل از كشور خارج شدند، اما در سال 91 این آمار به 27 هزار نفر رسید و مطمئن باشید امسال نیز با وجود تداوم مشكلات ارزی، این آمارها كاهش پیدا خواهد كرد و درواقع پس از بحران ارزی شاهد هستیم كه بین 10 تا 15 درصد تقاضاها برای تحصیل در خارج از كشور كم شده است.

شروط انتقال دانشجویان به داخل كشور

دانشجویانی كه در دانشگاه های خارجی درس خوانده اند و حالا متقاضی تحصیل در دانشگاه های داخل كشور هستند، نمی توانند هر دانشگاهی را كه دلشان خواست برای تحصیل انتخاب كنند.

براساس آیین نامه های وزارت علوم، برای دانشجویان دكتری كه در دانشگاه های خارج از كشور تحصیل می كنند، گذراندن حداقل دو نیم سال تحصیلی در دانشگاه خارجی، شرط لازم برای انتقال به دانشگاه های داخل است.

برای دانشجویان كارشناسی ارشد، گذراندن یك نیم سال تحصیلی و شش واحد درسی با معدل 14 برای دانشجویان كارشناسی، گذراندن 12 واحد درسی اصلی با حداقل معدل 12، شرط مهمی برای پذیرش در دانشگاه های داخل است.

البته شروطی كه در بالا به آن اشاره شد، حداقل های علمی لازم برای انتقال دانشجو به داخل كشور است، اما این اصلا به این معنی نیست كه شما با داشتن این شرایط می توانید به هر دانشگاه های داخلی كه دوست دارید، انتقالی بگیرید و معمولا در این موارد، حرف اول و آخر را روسای دانشگاه های مختلف می زنند.

افزایش هزینه های تحصیل در خارج

اگر سری به موسسات اعزام دانشجو بزنید، متوجه می شوید كه هزینه های تحصیل طی هشت ماه اخیر، افزایش شدیدی داشته است.

یكی از مدیران این موسسات اعزام دانشجو در تهران به جام جم می گوید: هزینه تحصیل در برخی دانشگاه های اروپایی رایگان است، اما دانشجو باید حداقل 700 یورو معادل حدود سه میلیون تومان هزینه ماهانه داشته باشد تا بتواند در كشورهایی مثل آلمان، اتریش، فرانسه، نروژ، ایتالیا و فنلاند زندگی كند.

وی می افزاید: جدای از این هزینه ها، داشتن 3000 تا 8000 یورو در حساب بانكی نیز یكی از شروط اصلی بسیاری از دانشگاه های اروپایی برای پذیرش دانشجوست و با توجه به این كه قیمت ارز در كشور افزایش شدیدی داشته است، می توانیم بگوییم طی یك سال اخیر، هزینه های تحصیل در اروپا، حداقل سه برابر شده است.

مدیر یكی دیگر از موسسات اعزام دانشجو تاكید می كند: در چند ماه اخیر، اوضاع دانشجویان ایرانی در دانشگاه های پولی به مراتب بدتر از دانشگاه های غیرپولی است و هزینه های تحصیل و زندگی شان چند برابر شده است. به همین دلیل ما به متقاضیان سفارش می كنیم كه برای تحصیل در كشورهای انگلستان، آمریكا، استرالیا و كانادا، حتما بورس تحصیلی بگیرند، زیرا در كشوری مثل انگلیس، هزینه تحصیل و زندگی در طول یك سال، بیش از صد میلیون تومان آب می خورد.

مسئولان اداره كل بورس وزارت علوم، هزینه بورسیه هر دانشجوی ایرانی با ارز آزاد را بین 300 تا 700 میلیون تومان برای چهار سال تحصیلی برآورد كرده اند، اما هر ساله كمتر از 5 درصد دانشجویان مهاجرت كرده، موفق به گرفتن بورسیه تحصیلی می شوند و به همین خاطر نیز بیشترین چوب نوسانات ارزی را دانشجویانی می خورند كه با اتكا به هزینه های شخصی راهی تحصیل در خارج از كشور می شوند.

جام جم