حفاظت از منابع طبیعی در گرو حمایت از محیط‌بانان

به گزارش ایران اکونومیست به نقل از خبرگزاری خانه ملت؛ سمانه حسین زاده؛ محیط بانان به عنوان حافظان عرصه‌های طبیعی کشور امروز با مشکلات متعددی روبرو هستند به طوری که به گفته کارشناسان محیط زیست، محیط‌بانان علاوه بر ساعت‌های بالای کاری، دریافت حقوق پایین، جیره غذایی ناکافی، پوشش دادن وسعت زیادی از مراتع با مشکلات جدی در مقابله با شکارچیان غیرمجاز روبرو هستند.
 
اگرچه حفاظت از منابع طبیعی نیازمند امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی کافی است اما متاسفانه محیط بانان در حال حاضر به دلیل نبود امکانات و تجهیزات به روز در حفاظت از محیط زیست با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کنند و گاهی یک محیط بان به تنهایی باید از هزاران هکتار از طبیعت محافظت کند که این کار در عمل غیرممکن است.
 
همین نبود نیروی انسانی و تجهیزات قدیمی و فرسوده سبب شده که محیط‌بانان در حین فعالیت و انجام وظایف در برخورد با متخلفان زخمی و شهید شوند، گفته می‌شود قوانین موجود درحوزه استفاده از سلاح نیز برای محیط بانان دارای نواقص ومشکلاتی است که انتظار می‌رود این قوانین توسط مجلس و دولت به روز رسانی شود.
 
به گفته محیط بانان درحال حاضر نبود حمایت های قضایی از دیگر مشکلاتی است که محیط بانان با آن روبه رو هستند، مشکلاتی که اگر توسط مسئولان مورد توجه قرار نگیرد نمی توان انتظار مقابله با متعرضان به منابع طبیعی کشور را داشت.
 
** وضعیت معیشتی محیط بانان مطلوب نیست
اسماعیل میران زاده رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان پیشوا در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، درخصوص مهم ترین مشکل محیط بانان درکشور، گفت: مهم ترین مشکل حوزه محیط بانی کمبود شدید نیروی انسانی است، از آنجایی که بخش وسیعی از کشور یعنی حدود 11 تا 11.5 درصد از مساحت کشور درغالب مناطق تحت مدیریت در اختیار سازمان محیط زیست قراردارد فعالیت 2700 محیط بان به صورت شبانه روزی پاسخگوی نیازهای این حوزه نیست.
 
وی با اشاره به اینکه کمبود نیرو در این حوزه مرتبط با قوانین و دستورالعمل خدمتی پرسنل یگان حفاظت از محیط زیست است، افزود: در این قوانین به طور حتم باید تجدیدنظر صورت گیرد زیرا درحال حاضر برابر دستورالعمل های ابلاغی، محیط‌بانان 18 شبانه روز مشغول به کار و 12 شبانه روز استراحت دارند که این موضوع با قوانین سایر سازمان ها و ارگان های دولتی مغایرت دارد.
 
وی با بیان اینکه در شرایط فعلی وضعیت معیشتی محیط بانان مطلوب نیست، تصریح کرد: آن چیزی که بیشتر از همه نیاز امروز جامعه محیط بان کشور است بحث حمایت های قضایی از این افراد است که با توجه به قوانین فعلی دراین حوزه مشکلات بسیاری برای آنها وجود دارد؛ به عنوان مثال اگر تقابلی دربرخی نقاط کشور میان محیط بانان و شکارچیان به وجود آمده و منجر به کشته شدن این افراد شود یا چنانچه دفاع مشروعی از سوی محیط بانان انجام شود پیگیری های قضایی برای محیط بانان را به همراه دارد.
 
میران زاده با تاکید بر ضرورت افزایش امنیت شغلی، قضایی و حمایت های دولتی از محیط بانان، گفت: محیط بانان جزو ضابطان دادگستری و نیروهای مسلح هستند که در پوشش یگان حفاظت از محیط زیست حفاظت می‌کنند بنابراین از مجلس و نمایندگان انتظار می رود که قوانین استفاده از سلاح سازمانی برای محیط بانان به عنوان ضابط قضایی مانند ضابطان عام و نیروهای انتظامی باشد و پوشش حمایتی این افراد برای محیط بانان هم در نظرگرفته شود.
 
وی  با اشاره به اینکه قوانین شکاروصید ریشه دار و مربوط به سال 1307 است، افزود: البته این قوانین نیازمند تکمیل، بازنگری و رفع خلاء های موجود است، زیرا ممکن است این خلاء ها رکودی در پیشرفت امور اجرایی برای محیط بانان به وجود آورد.
 
رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان پیشوا با بیان اینکه  لایحه حمایت از محیطبانان در سازمان محیط زیست مراحل نهایی خود را گذرانده است، تصریح کرد:  در حال حاضر این لایحه در دولت در حال بررسی است، بنابراین امیدواریم با تصویب این لایحه درمجلس بخش عمده ای از مشکلات محیط بانان رفع شود.
 
** ضرورت اصلاح قوانین محیط زیست و محیط بانی
اکبرمیرزا کریمی فرمانده یگان پاسگاه سرمحیط بانی منطقه شکار ممنوع فیروزکوه نیز در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت در خصوص ضرورت رفع دغدغه‌های محیط‌بانان، گفت: اگر در جهت رفع مشکلات محیط بانان اقدامی انجام نشود نمی‌توان از منابع طبیعی و حفاظت شده کشور به درستی نگهداری و محافظت کرد وممکن است که دراین مسیر گونه های کم یاب و نایاب جانوری بسیاری به مرحله انقراض برسند، بنابراین درگام اول برای رفع مشکلات و دغدغه های محیط بانان باید اصلاح در قوانین صورت گیرد.
 
وی افزود: متاسفانه در حال حاضر از محیط بانان حمایت های قانونی قابل قبولی به عمل نمی آید، بنابراین قوانین مصوب در این حوزه باید به صورت تخصصی باشد یعنی به جرائم مربوط به محیط زیست در شعبه های ویژه تخلفات محیط زیستی رسیدگی شود و در جلسات رسیدگی به تخلفات نمایندگان حقوقی محیطبانان هم حضور داشته باشند.
 
وی با انتقاد از اینکه قضات قوه قضاییه آشنایی کمتری با مشکلات محیط بانان در مناطق حفاظت شده دارند، تصریح کرد: متاسفانه قوانین درحوزه محیط زیست پراکنده بوده و سازمان های مرتبط با محیط زیست دارای قوانین مختص خود هستند، به عنوان مثال سازمان منابع طبیعی دارای یک قانون و سازمان محیط زیست قانون دیگری دارد.
 
میرزا کریمی با اشاره به اینکه بی توجهی به محیط بانان تا کنون منجر به شهادت 119 محیط بانان در مسیر حفاظت از منابع طبیعی شده است، افزود: پذیرش 80 درصد گزارشات محیط بانان در محاکم قضایی باید به تائید 4 نفر شهود برسد که گاهی اثبات این گزارشات کار سخت و طاقت فرسایی است، بنابراین تشکیلات قضایی باید گزارشات محیط بانان را مورد تائید قراردهد.
 
وی با تاکید بر به روزرسانی تجهیزات مورد استفاده محیط بانان، تصریح کرد: در حال حاضر متخلفان شکار و صید با تجهیزات و امکانات پیشرفته در منطقه هستند اما امکانات محیط بانان مربوط به 10 تا 15 سال پیش است؛ همچنین باید بودجه سازمان محیط زیست درحمایت از محیط بانان افزایش پیدا کند.
 
فرمانده یگان پاسگاه سرمحیط بانی منطقه شکار ممنوع فیروزکوه با بیان اینکه درحال حاضر در کل کشور 2800 نفر محیط بان مشغول به فعالیت هستند، گفت: برای حفاظت از یک منطقه شکارممنوع با وسعت  74 هزار هکتارباید 17 محیط بان فعالیت کنند، اما درحال حاضر نیروی آماده برای این میزان منطقه 2 نفر است.
 
** کم‌کاری محیط زیست در ارایه لایحه حمایت از محیط بانان
همچنین احمدعلی کیخا درخصوص مهم ترین مشکلات محیط بانان و ضرورت حمایت ازآنها، گفت: پس از شهادت چند نفر از محیط بانان طی ماه‌های اخیر، رییس سازمان حفاظت از محیط زیست با حضور در صحن علنی مجلس مواردی را پیرامون چالش‌های محیط زیست کشور مطرح کردند، البته در پایان این جلسه رییس مجلس دستور دادند که کمیسیون کشاورزی با همکاری سازمان محیط زیست هرچه سریعتر پیشنهادی را به صورت لایحه برای حمایت، پشتیبانی و ساماندهی امور مربوط به محیط بانان به مجلس ارایه کند.
 
نماینده مردم زابل، زهک و هیرمند درمجلس شورای اسلامی، افزود: انتظار می‌رفت پس از تاکید ویژه رئیس مجلس، کمیسیون کشاورزی با همکاری سازمان محیط زیست این لایحه را سریع تر آماده و به نتیجه می رساندند اما متاسفانه تا حال حاضر این لایحه آماده نشده است؛ هرچند که در اهمیت آماده سازی و بررسی با قید فوریت این لایحه درمجلس هیچ تردیدی وجود ندارد.
 
وی با تاکید براینکه نمی توان با حدود 3 هزارپرسنل سازمان محیط زیست 17 میلیون هکتار از عرصه های محیط طبیعی کشور را مدیریت کرد، تصریح کرد: براساس تعهدات بین المللی و عضویت ایران در کنوانسیون های مربوط به محیط زیست، جمهوری اسلامی ایران مکلف است که تا سال 2020 سطح پوشش مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست را به حدود نزدیک به 30 میلیون هکتار افزایش دهد، بنابراین برای دستیابی به موارد گفته شده به نیروی کار و ادوات بیشتری نیاز است.
 
کیخا با بیان اینکه در حمایت از محیط‌بانان و برخورد با متخلفان برخی خلاءهای قانونی نیز وجود دارد، تصریح کرد: همچنین برای قوه قضاییه در جهت رسیدگی به مسائل حوزه محیط بانان در درگیری‌ها باید الزاماتی را درنظرگرفت، بنابراین آماده سازی با تاخیر لایحه حمایت از محیط بانان قابل قبول نبوده و این ایراد به سازمان محیط زیست و کمیسیون کشاورزی مجلس وارد است.
 
عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه رییس مجلس ماموریت آماده سازی لایحه را به رییس کمیسیون کشاورزی محول کرده است، گفت: لایحه حمایت از محیط بانان باید طی 2 هفته و با 10 ماده الزامات مربوط به حمایت از محیط بانان آماده می شد، اما تا کنون این امر میسر نشده است.
 
** مجلس همچنان چشم انتظار لایحه حمایت از محیط بانان
کاظم دلخوش نیز با تاکید بر ضرورت ارایه لایحه حمایت از محیط‌بانان، افزود: حمایت از محیط‌بانان دغدغه‌ای بود که از مجلس هشتم در دست پیگیری بود؛ واقعیت آن است که با توجه به سختی کار این قشر معضلات محیط‌بانان باید بیش از گذشته مورد توجه ویژه قرار گیرد.
 
نماینده مردم صومعه سرا در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه محیط‌بانان و جنگل‌بانان باید مورد حمایت جدی قرار گیرند، ادامه داد: ضرورت دارد در لایحه حمایت از محیط بانان زمینه رفع مشکلات آنها اعم از مسایل مالی و سختی کاری که اکنون متوجه آنها است دیده شود.
 
این نماینده مردم در مجلس دهم، با بیان اینکه دولت نباید در ارایه لایحه حمایت از محیط بانان تعلل کند، تاکید کرد: دیرکرد در ارایه این لایحه به هیچ عنوان به نفع محیط بانان نیست و لازم است تا دولت در ارایه آن سرعت عمل به خرج دهد.
 
وی با بیان اینکه حفظ جان و مال محیط بانان و افزایش سطح حقوق این افراد از مواردی است که باید در این لایحه دیده شود، یادآور شد: اکنون مجلس به ویژه فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس این آمادگی را دارد تا لایحه حمایت از محیط بانان را به دقت مورد بررسی قرار دهد، در این زمینه در تلاشیم تا با برگزاری نشست های مختلفی با دولت، از مسئولان مرتبط دعوت کنیم تا بهترین لایحه با پشتوانه قوی در جهت حمایت از محیط بانان به تصویب برسد.
 
سخنگوی فراکسیون محیط زیست وتوسعه پایدار مجلس شورای اسلامی، با تاکید بر ضرورت بازنگری در مجازات متخلفان در حوزه محیط زیست، تصریح کرد: اگرچه مجازات برای افرادی که با محیط بانان درگیر می‌شوند وجود دارد اما این قوانین بازندارنده نیست و باید شدید شود تا بازدارندگی های لازم را داشته باشد.
 
** شرایط سخت کاری برای محیط بانان درنظر گرفته شود
احمد باطبی مسئول سرمحیط بانی باغشاه در منطقه خجیر با اشاره به اینکه درحال حاضر شرایط سختی برای محیط بانان فراهم است، گفت: درقوانین فعلی محیط زیست به ویژه قوانین مربوط به محیط بانان به شرایط سخت این افراد هیچ توجهی نشده است، به عنوان مثال این افراد در طول ماه 18 شبانه روز به دور از اعضای خانواده در منطقه فعالیت می‌کنند اما در این شرایط وضعیت غذایی محیط بانان قابل قبول نیست.
 
وی با بیان اینکه به محیط بانان باید درطول ماه 300 هزارتومان حق تغذیه تعلق گیرد، تصریح کرد: به این موضوع تاکنون از سوی مسئولان هیچ توجهی نشده است، همچنین فعالیت محیط بانان از 18 شبانه روز فعالیت و 12 شبانه روز استراحت باید با قوانین فعلی کار و احتساب اضافه کار مطابقت داشته باشد بنابراین در این بخش نیازمند اصلاح قوانین هستیم.
 
باطبی با تاکید بر اینکه محیط بانان به دلیل اضطراب و استرس کاری پس از پایان فعالیت های خود به بیماری های بسیاری مبتلا می شوند، گفت: تمام این موارد باید مورد توجه نمایندگان مجلس دراختصاص شرایط سخت به محیط بانان تعلق گیرد و محیط بانی جزء مشاغل سخت باشد، بنابراین اگر شرایط سخت و توجه به تغذیه محیط بانان مدنظر مسئولان مربوطه قرار گیرد بسیاری از مشکلات این افراد حل خواهد شد.
 
مسئول سرمحیط بانی باغشاه درمنطقه خجیر با بیان اینکه بازنگری در قوانین محیط بانی نیازامروز حوزه محیط زیست است، افزود: مجلس شورای اسلامی باید رفع مشکلات محیط بانان را به طور جدی پیگیری کند.
 
** محیط بانان از جیره غذایی کافی بهره مند نیستند
عباس سالاری محیط بان فعال در اداره محیط زیست تهران نیز با اشاره به اینکه درحال حاضر وضعیت استخدامی محیط بان مهم ترین مشکل این افراد است، گفت: متاسفانه محیط بانان وضعیت معیشتی قابل قبولی نداشته و حمایت های قانونی درزمان انجام وظایف به خوبی از این افراد نمی شود، بنابراین انتظار می رود که مجلس شورای اسلامی با تصویب قوانین مدون و مشخص به شرایط کاری و خدمتی محیط بانان کمک کند.
 
وی افزود: در حال حاضر محیط بانان 18 شبانه روز فعالیت و 12 شبانه روز استراحت دارند، هیچ شغلی در سیستم کاری و استخدامی ایران با این تعداد روز فعالیت وجود ندارد که دربرابر این همه کار، پول و حقوق کمی دریافت کند، از این رو یکی ازمهم ترین مشکلات موضوع ساعت کاری و فعالیت حدود 864 ساعت محیط بانان درطول ماه است.
 
وی با اشاره به اینکه حوزه کاری محیط بانان بسیار وسیع است، تصریح کرد: متاسفانه وضعیت معیشتی محیط بانان قابل قبول نبوده و مجلس و دولت باید با تعامل و همکاری با تصویب لایحه حمایت از حقوق محیط بانان در جهت رفع مشکلات محیط بانان تلاش کنند.
 
سالاری با بیان اینکه درهیچ نقطه از دنیا به محیط بانان و محافظان عرصه های طبیعی بی‌توجهی نمی شود، گفت: تاکنون 119 محیط بان در حفاظت ازمنابع طبیعی شهید شدند که نیاز است به رفع مشکلات آنها توجه ویژه شود، بنابراین قوانین در حوزه محیط زیست باید به شکلی باشد که هیچ فرد متخلفی به خود اجازه ندهد که از قوانین تعدی کند.
 
محیط بان فعال در اداره محیط زیست تهران  با یادآوری اینکه محیط بانان در مناطق فعالیت خود از جیره غذایی کافی برخوردار نیستند، گفت: محیط بانان به لحاظ اینکه ضابطان دادگستری هستند، باید حمایت های قانونی قابل قبولی از محیط بانان در مقابل تجاوز تخلفان و مخربان محیط زیست انجام شود.
 
گفتنی است محیط بانان و محافظان منابع طبیعی استان تهران چهارشنبه هفته گذشته (27 مرداد) مهمان صحن علنی مجلس بودند.