|
| جمعه، ۲۱ اسفند ۱۳۸۸ | Friday, 12 Mar 2010 |
| چينيها را رصد كنيد/ محمود صدري |
 |
 |
| اقتصادی - مقالات اقتصادی | |||
| شنبه, 17 بهمن 1388 09:55 | |||
|
ایران اکونومیست: چين، بار ديگر با طرح آمريكا براي تشديد تحريمهاي ايران مخالفت كرد. اين مخالفت، فضاي فعاليت بينالمللي ايران را فراختر و فضاي بازي بينالمللي ايالات متحده را تنگتر ميكند. آمريكا براي تصويب قطعنامه تشديد تحريم ايران در شوراي امنيت به مساعدت چين نياز دارد و اگر چينيها با مفاد قطعنامه موافق نباشند، ميتوانند آن را وتو يا رد كنند. چين – و البته روسيه- تاكنون هيچ قطعنامهاي را به نفع ايران وتو نكردهاند. اين دو كشور در گذشته فقط قطعنامههايي را كه مستقيم يا غيرمستقيم، منافع متحدان منطقهاي آنها را در شرق آسيا و اروپاي شرقي تهديد ميكرده، وتو كردهاند. در مورد قطعنامههايي كه به ايران مربوط ميشود، چين و روسيه همواره قبل از طرح آن در جلسه شوراي امنيت، موضع خود را اعلام كردهاند. سه عضو ديگر شورا يعني آمريكا، انگلستان و فرانسه نيز براساس برداشت خود از موضع چين و روسيه، همواره پيشنويس قطعنامههاي پيشنهادي را طوري تنظيم كردهاند كه به مانع وتو برخورد نكند. حال پرسش اين است كه انعطاف محسوس روسيه در برابر سه عضو غربي شوراي امنيت در ماههاي اخير و به موازات آن سختگيري بيشتر چين در همين مدت، چه علتي دارد و اراده و توانايي چينيها براي ادامه اين وضع چقدر است؟ چين در دو دهه اخير و در پي رويگرداني از اقتصاد دولتي، توانسته است اقتصاد خود را «تنها از نظر حجم توليد» به اقتصاد كشورهاي غربي و ژاپن نزديك كند. اين حجم توليد كه چين را در رتبه دوم يا سوم اقتصاد جهاني قرار داده، اين كشور را به برابريطلبي سياسي با رقيبان بينالمللي ترغيب كرده است؛ اما هنوز ابزار سياسي و ديپلماتيك لازم براي اين كار مهيا نشده است.به همين علت، چينيها همواره مترصد اين هستند كه در كشاكشهاي بينالمللي يا كشاكشهاي منطقهاي بزرگ و تاثيرگذار بر مناسبات جهاني، رفتاري متمايز از خود نشان دهند كه نشانه استقلال سياست خارجي آنان تلقي شود. اين رويكرد سياست خارجي چين، ماهيتي دوگانه دارد. يعني اينكه هم رگههاي آمريكايي ستيزي دارد و هم اينكه همكاري با آمريكا و متحدانش را ايجاب ميكند. چينيها اميدوارند با موضعگيري مستقل در برابر آمريكا، اين كشور را به قبول جايگاه بينالمللي شايسته براي خود وادار كنند. اين بازي دوسويه مرز ظريفي دارد و جانبداري چينيها از كشوري مانند ايران در همان نقطه مرزي ظريف واقع است. اينكه اين روزها چينيها در برابر قطعنامه ضد ايراني، موضع سختگيرانهاي اتخاذ كردهاند، نشانه اتحاد يا نزديك شدن آنان به ايران نيست؛ بلكه علامتي به سوي آمريكاييها است كه چين را نميتوان ناديده گرفت. موضع ماههاي اخير چين تا حدود زيادي، واكنش به تشنجزدايي و مودت تدريجي و اعلام نشده روسيه با غرب و آمريكا است. چينيها احساس ميكنند با ورود روسيه به باشگاه كشورهاي صنعتي و در پي آن حل و فصل پارهاي منازعات خود با آمريكا در ترتيبات منطقهاي اروپاي شرقي، جريان هماهنگ آمريكا، اروپا، ژاپن و روسيه، آنان را به حاشيه رانده است و براي رهايي از اين وضع به «نمايش استقلال» نياز دارند. طبيعي است كه اين نمايش استقلال، نميتواند رفتاري هميشگي باشد و آنگاه كه چين به عنوان همتراز بازيگران جهاني و يا دست كم همقامت روسيه به رسميت شناخته شود، رفتار رهبران پكن عوض خواهد شد. به همين علت انگيزه چينيها از همراهي با ايران در بحث تحريمها، ماهيتي دوگانه دارد.از سويي اين همراهي، موقعيت ايران را براي مواجهه با فشارهاي آمريكا بهبود ميبخشد و از سوي ديگر براي آن تكيهگاهي فراهم ميكند كه به پايداري آن اطميناني نيست. بازي با اين برگ دو سويه و ناپايدار، مستلزم پذيرش ميزاني از ريسك است كه از آن گريزي نيست؛ اما براي كاهش دامنه ريسك بايد رفتار چينيها و رابطه آنان با اردوگاه غرب، لحظهبه لحظه رصد شود تا زمان تغيير تاكتيك آنان از زير چشم ايرانيان در نرود. *منبع: دنياي اقتصاد
|
