در مورد یارانه انرژی نیز اگر قرار است قیمت بنزین با نرخ فوب خلیج فارس 980 تومان بررسی شود باید نرخ دستمزدها و کالاها و خدمات دولتی با قیمت واقعی جهانی بررسی شود تا میزان یارانه واقعی دولت به مردم مشخص شود زیرا اگرچه نرخ هر کیلو وات ساعت برق 76 تومان در ایران است ولی این نرخ در برخی کشورها ارزان تر است و اگر ما برق را وارد کنیم به صرفه تر است. به عبارت دیگر نظام تولید ناکارآمد است که هزینه ها را بالابرده و این ناکارآمدی را نباید یارانه تلقی کنیم. قیمت خودرو پنج میلیون تومانی کشورهای دیگر در ایران 12 میلیون تومان است و این خودروها پرمصرف هستند، بنابراین به جای پنج لیتر در 100 کیلومتر هفت لیتر در 100 کیلومتر مصرف دارند. هزینه این دو لیتر که حدود دو هزارتومان با فوب خلیج فارس است را نباید یارانه تلقی کنیم بلکه باید آن را هزینه ناکارآمدی نظام تولید بنامیم.
خلاصه آنکه زنجیره پیچیده ای از عوامل مرتبط با هم در موضوع یارانه ها مطرح است که به خوبی باید کالبدشکافی شود تا هزینه های تحمیل شده از یارانه ها جدا شود و راهکار کاهش یارانه ها و هدفمندکردن آن مشخص شود. نکته مهم دیگر آن است که از کلمه یارانه نباید یک مفهوم عجیب و غریب و نامطلوب در ذهن داشته باشیم زیرا امروزه در اتحادیه اروپا رقم یارانه کشاورزی حدود 330 میلیارد دلار است. در آمریکا کشاور زان و بخش هایی از صنایع بدون یارانه نمی توانند ادامه حیات بدهند اما یارانه ها هدفمند است و مدت مشخصی دارد و مرتبط با مالیات هاست ولی در ایران یارانه به نفت مرتبط است و به همین دلیل ناکارآمدی زیادی دارد. در کشورهای پیشرفته برای بیکاران، فقرا، معلولان و کودکان یارانه مسکن، غذا، کمک هزینه تحصیلی و ... مشخص است و ظرف مدت معینی پرداخت می شود.
در ایران دولت اگر می خواهد نظام یارانه ها را اصلاح کند باید به تدریج اموری مانند افزایش قیمت بنزین به 400 تومان و حذف یارانه بنزین برخی خودروها را انجام دهد تا راهکارها مشخص شود و نظام تولید و هزینه های زندگی مردم به تدریج تغییر کند و خود را تطبیق دهد و از شوک بزرگ به زندگی مردم جلوگیری شود. اما به نظر می رسد دولت می خواهد اقدامی شتابزده در این زمینه داشته باشد که آثار آن مخرب خواهد بود لذا لازم است کارشناسان راهکارهایی را برای هر بخشی از نظام یارانه ها و هدفمندکردن کمک های اجتماعی به مردم دنبال کند و عزم جدی برای اجرای آنها داشته باشد. مطمئناً راهکارهای مشخصی برای هر یک از این بخش ها وجود دارد و با کالبدشکافی آن و ارائه راهکار برای هر بخش می توان مشکلات را کاهش داد و اصلاح نظام یارانه ها را بهتر به پیش برد.

*عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا
منبع:سرمايه