ie
ie
 
  پنجشنبه 30، آبان 1387
  Thursday, November 20, 2008
صفحه اصلي

مغز، آيينه احساس
چاپ
18 ارديبهشت 1387,ساعت 18:13:34
ايران اکونوميست: محققان انستيتو ملي بهداشت رواني آمريكا (NIMH) براي نخستين بار به ارتباط بين وضعيت اجتماعي افراد و فعاليت قسمت‎هاي مختلف مغز پي‎ برده‎اند.

 

Imageآنها دريافته‎اند هنگامي كه منزلت و جايگاه اجتماعي فرد بالا يا پايين مي‎رود، بخش‎هاي مختلف مغز فعال مي‎شود. جامعه‎شناسان و روان‎كاوان طي تحقيقات خود به اين نتيجه رسيده‎اند كه شرايطي كه فرد در سلسله مراتب اجتماعي دارد، به شدت بر انگيزه‎ها و همين‎طور سلامت جسم و فكر او تاثيرگذار است.

پيش از اين نيز مطالعات نشان داده بود كه مرتبه اجتماعي به شدت با سلامت فرد در ارتباط است؛ براي مثال، حيواناتي كه به‎طور مزمن تحت فشار رواني بابت مرتبه پايين‎تر خود در گروه هستند، ميزان بالاي بروز بيماري‎هاي قلبي- عروقي، افسردگي و اضطراب را نشان مي‎دهند و يا مطالعه ديگري روي پيشخدمت‎هاي انگليسي نشان داد كه شانس بروز بيماري‎هاي قلبي-عروقي و مرگ‎هاي زودرس در افرادي كه رتبه پايين‎تري داشتند، بيشتر بود.

رتبه‎هاي پايين‎تر اجتماع، سلامت خود را به سبب محرك‎هاي رواني به خطر مي‎اندازند، همانند محدود كردن نظارت بر زندگي خود و توجه بيشتر به ساير گروه‎ها؛ هرچند در اين‎گونه ساختارها آنهايي كه در مقام‎هاي بالاتر قرار دارند نيز در زمان از دست دادن جايگاه ويژه خود، در معرض خطر بيماري‎هاي مربوط به فشار‎هاي روحي هستند؛ اين‎كه چگونه مغز انسان اين شرايط را به عوامل خطرساز سلامت ترجمه مي‎كند نياز به تحقيق بيشتردارد.

به‌منظور يافتن اين ارتباط، محققانNIMH، يك ساختار اجتماعي مصنوعي را طراحي كردندكه در آن 72داوطلب از طريق بازي رايانه‎اي، به داد و‎ستد و كسب پول پرداختند؛ هر شركت‎كننده به‎طور مستقل از سايرين و در موقعيتي متناسب با ميزان مهارتش، بازي مي‎كرد؛ طرف‎هاي مقابل هر شركت‎كننده در اين تجارت ساختگي، توسط رايانه شبيه‎سازي شده بود، درحالي‎كه افراد تصور مي‎كردند  رقيب‎ها حقيقي هستند. هر بازيكن به‎طور متناوب، تصوير و امتياز بازيكنان برتر و همين‎طور ضعيف‎تر را كه به تصور او در ساير اتاق‎ها هم‎زمان به كسب امتياز مشغولند مي‎ديد و در همان حال، فعاليت مغزش توسط دستگاه MRI پايش مي‎شد. 

داوطلبان مي‎دانستند كه امتياز ديگران بر نتيجه و در‎آمد نهايي آن‎ها تاثيري نداشته و هركس موقعيت خود را دارد. هرچند به آن‎ها تاكيد شده بود كه اعتنايي به وضعيت ساير افراد نكنند و فقط به پيشرفت خود بيانديشند، با اين‌وجود فعاليت مغزي و رفتار و خلق‎وخوي هر بازيكن به شدت تحت‌تأثير موقعيتش در آن سيستم ساختگي قرار گرفته بود. اين تحقيق، نتايج قابل توجه زيادي داشت:

- منطقه‎اي از مغز كه اهميت يك واقعه را علامت مي‎دهد، Vental striatum ناميده شده و در زمان‎هايي كه فرد انتظار پيشرفت سطح اجتماعي را دارد و يا پيش‎‎بيني افت طبقه اجتماعي خود را مي‎كند و يا انتظار پاداش مالي را دارد، واكنش نشان مي‎دهد و اين يافته، به ارزشي كه موقعيت اجتماعي براي افراد دارد، تاكيد مي‎كند.

- مشاهده يك فرد موفق‎تر يا ضعيف‎تر، منطقه‎اي در نزديكي قسمت جلوي مغز را فعال مي‎كند كه به‌نظر مي‎آيد فعاليت اين ناحيه باعث داوري دروني افراد و ارزيابي موقعيت اجتماعي خود مي‎شود؛ قسمت مياني جلوي مغز، ناحيه ديگري است كه نيت و منظور ديگران را مورد ارزيابي قرار مي‎دهد، اين منطقه به همراه بخش مربوط به پردازش احساسات كه در عمق مغز است، در زماني كه موقعيت فرد ناپايدار مي‎شود، تحريك شده و باعث مي‎شود كه فرد واكنش نشان دهد.

- پيش رفتن و پشت‎ سر گذاشتن بازيكن برتر، قسمت بالا و سمت جلوي مغز را كه مسئول كنترل عملكردهاست، تحريك مي‎كند، درحالي‎كه در زمان عقب ماندن ازفرد ضعيف‎تر، مناطق پايين‎تر مغز كه به درد و رنج‎هاي احساسي مربوط است واكنش نشان مي‎دهد.

- افرادي كه در موقعيت‎هاي پيروزي، احساس لذتي بيش از سايرين مي‎كنند، در زمان شكست نيز، احساس رنج بيشتري از خود نشان مي‎دهند.

- محققان عقيده دارند كه اين رنج‎هاي احساسي مي‎تواند احتمال بروز مشكلات و بيماري‎هاي مربوط به تنش‎هاي روحي را در افراد بالا ببرد، البته دانشمندان مطالعات بيشتري را در اين زمينه پيشنهاد مي‎كنند، به‎خصوص تحقيق درمورد فعاليت عملكرد مغز در پاسخ به ساختار‌‎هاي اجتماعي در بيماري‎هاي رواني همانند « شيزوفرني» و يا«اوتيسم» كه نارسايي اجتماعي و فكري محسوب مي‎شوند.

 
< بعد   قبل >
Advertisement