|
پنجشنبه 30، آبان 1387 |
Thursday, November 20, 2008 |
|
مغز، آيينه احساس |
|
| 18 ارديبهشت 1387,ساعت 18:13:34 | |
|
ايران اکونوميست: محققان انستيتو ملي بهداشت رواني آمريكا (NIMH) براي نخستين بار به ارتباط بين وضعيت اجتماعي افراد و فعاليت قسمتهاي مختلف مغز پي بردهاند.
پيش از اين نيز مطالعات نشان داده بود كه مرتبه اجتماعي به شدت با سلامت فرد در ارتباط است؛ براي مثال، حيواناتي كه بهطور مزمن تحت فشار رواني بابت مرتبه پايينتر خود در گروه هستند، ميزان بالاي بروز بيماريهاي قلبي- عروقي، افسردگي و اضطراب را نشان ميدهند و يا مطالعه ديگري روي پيشخدمتهاي انگليسي نشان داد كه شانس بروز بيماريهاي قلبي-عروقي و مرگهاي زودرس در افرادي كه رتبه پايينتري داشتند، بيشتر بود. رتبههاي پايينتر اجتماع، سلامت خود را به سبب محركهاي رواني به خطر مياندازند، همانند محدود كردن نظارت بر زندگي خود و توجه بيشتر به ساير گروهها؛ هرچند در اينگونه ساختارها آنهايي كه در مقامهاي بالاتر قرار دارند نيز در زمان از دست دادن جايگاه ويژه خود، در معرض خطر بيماريهاي مربوط به فشارهاي روحي هستند؛ اينكه چگونه مغز انسان اين شرايط را به عوامل خطرساز سلامت ترجمه ميكند نياز به تحقيق بيشتردارد. بهمنظور يافتن اين ارتباط، محققانNIMH، يك ساختار اجتماعي مصنوعي را طراحي كردندكه در آن 72داوطلب از طريق بازي رايانهاي، به داد وستد و كسب پول پرداختند؛ هر شركتكننده بهطور مستقل از سايرين و در موقعيتي متناسب با ميزان مهارتش، بازي ميكرد؛ طرفهاي مقابل هر شركتكننده در اين تجارت ساختگي، توسط رايانه شبيهسازي شده بود، درحاليكه افراد تصور ميكردند رقيبها حقيقي هستند. هر بازيكن بهطور متناوب، تصوير و امتياز بازيكنان برتر و همينطور ضعيفتر را كه به تصور او در ساير اتاقها همزمان به كسب امتياز مشغولند ميديد و در همان حال، فعاليت مغزش توسط دستگاه MRI پايش ميشد. داوطلبان ميدانستند كه امتياز ديگران بر نتيجه و درآمد نهايي آنها تاثيري نداشته و هركس موقعيت خود را دارد. هرچند به آنها تاكيد شده بود كه اعتنايي به وضعيت ساير افراد نكنند و فقط به پيشرفت خود بيانديشند، با اينوجود فعاليت مغزي و رفتار و خلقوخوي هر بازيكن به شدت تحتتأثير موقعيتش در آن سيستم ساختگي قرار گرفته بود. اين تحقيق، نتايج قابل توجه زيادي داشت: - منطقهاي از مغز كه اهميت يك واقعه را علامت ميدهد، Vental striatum ناميده شده و در زمانهايي كه فرد انتظار پيشرفت سطح اجتماعي را دارد و يا پيشبيني افت طبقه اجتماعي خود را ميكند و يا انتظار پاداش مالي را دارد، واكنش نشان ميدهد و اين يافته، به ارزشي كه موقعيت اجتماعي براي افراد دارد، تاكيد ميكند. - مشاهده يك فرد موفقتر يا ضعيفتر، منطقهاي در نزديكي قسمت جلوي مغز را فعال ميكند كه بهنظر ميآيد فعاليت اين ناحيه باعث داوري دروني افراد و ارزيابي موقعيت اجتماعي خود ميشود؛ قسمت مياني جلوي مغز، ناحيه ديگري است كه نيت و منظور ديگران را مورد ارزيابي قرار ميدهد، اين منطقه به همراه بخش مربوط به پردازش احساسات كه در عمق مغز است، در زماني كه موقعيت فرد ناپايدار ميشود، تحريك شده و باعث ميشود كه فرد واكنش نشان دهد. - پيش رفتن و پشت سر گذاشتن بازيكن برتر، قسمت بالا و سمت جلوي مغز را كه مسئول كنترل عملكردهاست، تحريك ميكند، درحاليكه در زمان عقب ماندن ازفرد ضعيفتر، مناطق پايينتر مغز كه به درد و رنجهاي احساسي مربوط است واكنش نشان ميدهد. - افرادي كه در موقعيتهاي پيروزي، احساس لذتي بيش از سايرين ميكنند، در زمان شكست نيز، احساس رنج بيشتري از خود نشان ميدهند. - محققان عقيده دارند كه اين رنجهاي احساسي ميتواند احتمال بروز مشكلات و بيماريهاي مربوط به تنشهاي روحي را در افراد بالا ببرد، البته دانشمندان مطالعات بيشتري را در اين زمينه پيشنهاد ميكنند، بهخصوص تحقيق درمورد فعاليت عملكرد مغز در پاسخ به ساختارهاي اجتماعي در بيماريهاي رواني همانند « شيزوفرني» و يا«اوتيسم» كه نارسايي اجتماعي و فكري محسوب ميشوند. |
| < بعد | قبل > |
|---|



آنها دريافتهاند هنگامي كه منزلت و جايگاه اجتماعي فرد بالا يا پايين ميرود، بخشهاي مختلف مغز فعال ميشود. جامعهشناسان و روانكاوان طي تحقيقات خود به اين نتيجه رسيدهاند كه شرايطي كه فرد در سلسله مراتب اجتماعي دارد، به شدت بر انگيزهها و همينطور سلامت جسم و فكر او تاثيرگذار است.